Her Teori Pratiğin Sınavına Tabidir

Herbirimiz yaşam şartlarımızın bütünlüğü içinde başarılı olmak isteriz. Bu normalde kabul edilebilir ve alışılagelen bir istektir. Amacın yani ulaşılmak istenilen maksadın hasıl olması insanı mutlu eder bu yüzden de başarıyı arzular her insan.

Başarılı olmak için her şeyin bir teorisi olabilir. Belirli bir konudaki düşüncenin, görüşün bütünü olan teori yani kuram uygulamadan bağımsız olarak ele alınan soyut bir bilgidir sadece. Bu bilgi sistemli bir biçimde düzenlenmiş birçok olayı açıklayabilir ve temel kuralları ortaya koyabilir ancak mutlak bir başarıyı mümkün kılmaz.

O halde uygulamalardan bağımsız olarak ele alınması nedeniyle hemen her şeyin bir teorisi vardır ya da olabilir görüşünü ve yine aynı nedenden dolayı da her teori pratiğin sınavına tabidir yorumunu başarı için bu sava doğruluk değeri kazandıracak bir önermedir şeklinde sunabiliriz.

Bir teorinin anlaşılması güç yönlerini açıklayarak aydınlığa kavuşturmak ona hiçbir şekilde pratik olma sıfatı kazandırmaz. Pratik diyebilmek için teorik bilginin kullanışlı ve kolaylıkla uygulanabilmesi dışında uygulayabilme deneyimi ve becerisi ile bu yönde bir eğilimin olması aranır.

Peki o halde, iş dünyasından sanata ekonomiden politikaya sosyal ilişkilerden ikili ilişkilere kadar hemen her şeyin bir teorisi varsa neden hala insanlar başarı ve mutluluk yoksunu?

Bilgi, insan zekasının çalışması sonucu ortaya çıkan düşüncenin bir ürünüdür. Zeka ise insanın düşünme, akıl yürütme, objektif gerçekleri algılama, yargılama ve sonuç çıkarma yeteneklerinin tamamıdır. İnsan düşünme faaliyetini aklın bağımız ve kendine özgü durumu içinde karşılaştırmalar yapma, ayırma, birleştirme, bağlantıları ve biçimleri kavrama yetisi çerçevesinde gerçekleştirir.

O halde bilginin temeli düşünme faaliyetidir diyebiliriz. Eğer düşünme faaliyeti objektif gerçekleri algılamaktan uzak ve taraf tutmak suretiyle inceleme yapmaksızın bir hüküm vermek şeklinde tezahür ediyorsa buyrun hoşgeldiniz teori ve pratik çelişkisinin daha en baştan ortaya çıktığı ilk yere. Bu yeri birçoğumuz arada bir ziyaret etmeyi ihmal etmiyoruz ne yazık ki!

Çelişki varsa demek oluyor ki araştırılıp öğrenilmesi, düşünülüp çözümlenmesi ve bir sonuca bağlanması gereken bir durum var ortada. Yani işin teorisi ile pratiği arasındaki bu tutarsızlığı gidermek gerekiyor. Özetle çelişkinin membası şartları uygun hale dönüştürülmemiş düşüncelerdir. İşte her teorinin pratik sınav sorularını bize bu paradoks hazırlıyor.

Gelecek yazımda bu dengesizlikler üzerine bazı örnekler vermeye çalışacağım.