Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in “Avrupa’yı dünyanın ilk elektrikle çalışan kıtası yapma” vizyonu doğrultusunda hazırlanan paket, iklim hedefleri ile sanayinin üretim gerçeklerini daha uyumlu hale getirmeyi amaçlıyor.
Çelik sektöründe dengeleri değiştirecek düzenlemeler
Yeni reform paketi, özellikle Avrupa çelik sektöründe uzun süredir devam eden karbon maliyetleri tartışmalarına yeni bir yön veriyor. Sektörde bugüne kadar iki farklı yaklaşım öne çıkıyordu. Bir tarafta yüksek karbon emisyonuna sahip entegre çelik üreticileri, artan karbon maliyetlerinin rekabet güçlerini zayıflattığını savunurken; diğer tarafta elektrik ark ocaklı (EAF) üreticiler ve düşük karbon yatırımlarını erken hayata geçiren şirketler, güçlü karbon fiyat sinyallerinin yeşil yatırımlar için kritik önem taşıdığını vurguluyordu. Komisyonun açıkladığı yeni düzenlemeler, bu iki yaklaşım arasında daha dengeli bir yapı oluşturmayı hedefliyor.
Çelik ve Metal Eylem Planı’nın devamı niteliğinde
Temmuz ayında açıklanan paket, birçok açıdan 2025 yılında duyurulan Avrupa Çelik ve Metal Eylem Planı (ESMAP) kapsamında başlatılan sanayi politikalarının devamı olarak değerlendiriliyor. Plan kapsamında özellikle ticaret politikalarında önemli adımlar atıldı. Temmuz ayı başında yürürlüğe giren yeni Tarife Kota (TRQ) sistemiyle Avrupa Birliği’nin çelik ithalatı üzerindeki kontrolü önemli ölçüde artırıldı. Bunun yanında Karbon Sınır Düzenleme Mekanizması (CBAM) uygulamasının son aşamasına geçilmesiyle birlikte hem ithalatçılar hem de ihracatçılar açısından karbon raporlama ve uyum yükümlülükleri daha da genişledi.
“AB’de Üretilmiştir” şartı geri planda kaldı
Komisyon, daha önce gündeme gelen düşük karbonlu çelik için “AB’de Üretilmiştir” içerik şartını ise nihai düzenlemeye dahil etmedi. Ayrıca Sanayi Hızlandırıcı Yasası kapsamında planlanan gönüllü yeşil çelik etiketi uygulaması da mevcut paket içerisinde yer almadı. Komisyona göre, yeni TRQ sistemi ve CBAM uygulaması Avrupa iç pazarını korumak açısından yeterli güvence sağlıyor. Bu nedenle ek içerik zorunluluklarına ihtiyaç duyulmadığı değerlendirilirken, bundan sonraki önceliğin sanayinin karbonsuzlaşmasını hızlandıracak finansal mekanizmalar olduğu ifade edildi.
ETS’de ücretsiz tahsis süresi uzatılıyor
Reform paketinin en dikkat çekici başlıklarından biri ise Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kapsamında enerji yoğun sektörlere sağlanan ücretsiz karbon tahsisleri oldu. Komisyon, ücretsiz emisyon izinlerinin 2034 yılında tamamen sona ermesi yerine, geçiş sürecinin daha kademeli ilerlemesini önerdi.
Yeni plana göre:
· 2028 yılından itibaren karbon izinlerinde yüzde 15’lik tampon mekanizması uygulanacak.
· Yerli üreticilere yönelik karbon kaçağı koruması 2038 yılına kadar devam edecek.
· Karbon fiyatlandırma sistemi yatırım sinyali vermeyi sürdürürken, sanayinin dönüşüm hızına daha uyumlu bir geçiş modeli oluşturulacak.
Elektrifikasyon sanayinin merkezine yerleşiyor
Komisyonun açıkladığı Elektriklenme Eylem Planı, sanayide fosil yakıt kullanımının azaltılarak elektrik tabanlı üretim teknolojilerinin yaygınlaştırılmasını hedefliyor.
Bu kapsamda enerji maliyetlerinin yeniden dengelenmesi, elektrifikasyon yatırımlarının hızlandırılması ve sanayinin düşük karbonlu üretime geçişinin desteklenmesi planlanıyor.