Uluslararası Gözetim Kuruluşlarına Yeni Düzenleme! Denetimler Sıkılaşıyor
Küresel ticaretin hızla büyüdüğü ve tedarik zincirlerinin daha karmaşık hale geldiği günümüzde, dış ticarete konu malların güvenli, standartlara uygun ve şeffaf biçimde denetlenmesi her zamankinden daha kritik bir önem taşıyor. PEAK CONTROL Gözetim ve Analiz Servisleri Genel Müdürü Semih Yılmaz, şirketlerinin ulusal ve uluslararası ticarette kalite ve güven odaklı hizmet anlayışıyla faaliyetlerini sürdürdüğünü söyledi.
Yılmaz Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan Uluslararası Gözetim Kuruluşu Statüsüne İlişkin Tebliğ (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/30) ile Türkiye’de dış ticarete konu mallar üzerinde gözetim faaliyeti yürütecek şirket ve kuruluşlara ilişkin yeni esasları belirlediğini söyledi. Yılmaz konu ile ilgili detaylı bilgileri Demir Çelik Store ile paylaştı.
Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan Uluslararası Gözetim Kuruluşu Statüsüne İlişkin Tebliğ (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/30) ile Türkiye’de dış ticarete konu mallar üzerinde gözetim faaliyeti yürütecek şirket ve kuruluşlara ilişkin yeni esaslar belirlendi. Tebliğ, “uluslararası gözetim kuruluşu (UGK) statüsü” verilmesine dair şartları, yükümlülükleri, izleme ve denetim süreçlerini kapsamlı şekilde düzenliyor.
Yeni düzenlemeyle birlikte daha önce “gözetim şirketi” olarak faaliyet gösteren firmalar, artık “uluslararası gözetim kuruluşu (UGK)” statüsü çerçevesinde faaliyet gösterecek. Böylece sektör daha sıkı bir denetim mekanizmasına tabi tutulurken, yürütülen faaliyetlere hukuki sorumluluk ve kurumsal çerçeve kazandırılmış oldu. Tebliğ ile gözetim kuruluşlarının yükümlülükleri artırılırken, aykırılıklar karşısında uygulanacak yaptırımlar da netleştirildi.
Tebliğin temel amacının; dış ticaret kapsamında gözetim hizmeti verecek kuruluşların tarafsızlık, bağımsızlık ve teknik yeterlilik kriterlerine uygunluğunu belirlemek ve faaliyetlerini çerçevelemek olduğu belirtildi. Bu kapsamda, gözetim hizmetlerinin mevzuata tam uyum, şeffaflık ve kurumsal disiplin içinde yürütülmesi zorunlu hale geldi.
Uluslararası gözetim kuruluşları, faaliyetlerini Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na bağlı Denizcilik Genel Müdürlüğü nezdinde, yürürlükteki mevzuatlar çerçevesinde sürdürüyor.
Yetki ve Belge Şartı
Özellikle liman sahalarında yürütülen faaliyetlerde, Denizcilik Genel Müdürlüğü tarafından verilen deniz gözetim yetki belgesine sahip olunması ve görev alan personelin gerekli yeterlilik belgelerini taşıması zorunlu hale getirildi.
Ayrıca ithalatçı ve ihracatçı firmaların, ilgili GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) kodları kapsamında yetkilendirilmiş gözetim kuruluşları ile çalışmaları gerektiği vurgulandı.
Türkiye’de dış ticarette kullanılan 12 haneli GTİP kodlarının ilk iki rakamı “fasıl” numarasını ifade ediyor ve yetkilendirme bu fasıl bazında yapılıyor. Bu nedenle firmaların, görevlendirme yapmadan önce ilgili fasıl kapsamında yetkili kuruluşu kontrol etmelerinin önem taşıdığı belirtiliyor.
Yetkilendirme şartları dikkate alınmadan alınan veya verilen işlerin; haksız rekabete ve mevzuata aykırı uygulamalara yol açabileceği ifade edilirken, bu şekilde faaliyet gösteren kurumların mevzuata aykırı hareket etmiş sayılacağı kaydedildi.
Sektör temsilcileri, yeni tebliğ ile birlikte gözetim hizmetlerinin yetkinlik, tarafsızlık ve tam mevzuat uyumu esaslarıyla yürütülmesinin hem kamu yararı hem de dış ticaretin sürdürülebilirliği açısından kritik önem taşıdığına dikkat çekiyor.
